Η Γέννηση της Θεοτόκου και το Απολυτίκιο της εορτής
Στις 8 Σεπτεμβρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει το Γενέθλιο της Υπεραγίας Θεοτόκου. Είναι μία από τις μεγάλες Θεομητορικές εορτές και βρίσκεται στην αρχή του εκκλησιαστικού έτους, το οποίο ξεκινά την 1η Σεπτεμβρίου.
Η χαρά της ημέρας αποτυπώνεται με ιδιαίτερη δύναμη στο Απολυτίκιο της εορτής. Πρόκειται για έναν σύντομο λειτουργικό ύμνο που δεν περιορίζεται μόνο στη γέννηση της Παναγίας, αλλά στρέφει αμέσως το βλέμμα στον Χριστό και στο έργο της σωτηρίας.
Η Εκκλησία βλέπει στη γέννηση της Θεοτόκου την αρχή μιας πορείας που θα οδηγήσει στον Ευαγγελισμό, στην Ενανθρώπηση και τελικά στη νίκη του Χριστού επί του θανάτου.
Γι' αυτό και ο ύμνος δεν μιλά για μία χαρά που αφορά μόνο τον Ιωακείμ και την Άννα. Μιλά για χαρά που αναγγέλλεται σε ολόκληρη την οικουμένη.
Η εορτή της Γεννήσεως της Θεοτόκου τιμάται στις 8 Σεπτεμβρίου και το συγκεκριμένο Απολυτίκιο αποδίδεται σε Ήχο Δ'.
Το Απολυτίκιο
Ήχος Δ'
Η γέννησίς σου Θεοτόκε, χαράν εμήνυσε πάση τη οικουμένη· εκ σου γαρ ανέτειλεν ο Ήλιος της δικαιοσύνης, Χριστός ο Θεός ημών· και λύσας την κατάραν, έδωκε την ευλογίαν· και καταργήσας τον θάνατον, εδωρήσατο ημίν ζωήν την αιώνιον.
Το παραπάνω είναι το Απολυτίκιο που χρησιμοποιείται στην ακολουθία της εορτής της Γεννήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Απόδοση σε απλά ελληνικά
Η γέννησή σου, Θεοτόκε, έφερε χαρά σε ολόκληρο τον κόσμο, γιατί από εσένα ανέτειλε ο Χριστός, ο Ήλιος της Δικαιοσύνης.
Εκείνος έλυσε την κατάρα και χάρισε την ευλογία. Κατήργησε τον θάνατο και μας πρόσφερε την αιώνια ζωή.
Το νόημα του ύμνου
Η πρώτη φράση του Απολυτικίου συνοψίζει ολόκληρο το πνεύμα της εορτής:
«χαράν εμήνυσε πάση τη οικουμένη»
Η γέννηση της Θεοτόκου παρουσιάζεται ως χαρμόσυνη αγγελία για ολόκληρη την ανθρωπότητα. Όχι επειδή η Παναγία αποτελεί το τέλος της ιστορίας της σωτηρίας, αλλά επειδή μέσα από εκείνη πρόκειται να γεννηθεί ο Χριστός.
Γι' αυτό στο κέντρο του ύμνου βρίσκεται ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος ονομάζεται:
«Ήλιος της δικαιοσύνης»
Η τιμή προς τη Θεοτόκο μέσα στην Ορθόδοξη παράδοση δεν απομακρύνεται από τον Χριστό. Αντίθετα, οδηγεί πάντοτε προς Εκείνον.
Ο ύμνος προχωρά από τη γέννηση της Παναγίας στην ευλογία, από την κατάρα στη λύτρωση και από τον θάνατο στην αιώνια ζωή.
Μέσα σε λίγες μόνο γραμμές περιλαμβάνει ολόκληρη την ελπίδα της χριστιανικής πίστης.
Πότε ψάλλεται
Το Απολυτίκιο αποτελεί μέρος των λειτουργικών κειμένων της εορτής της Γεννήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου και ψάλλεται στις ακολουθίες της ημέρας.
Μπορεί επίσης να διαβαστεί από τον πιστό στο πλαίσιο της προσωπικής του προσευχής και πνευματικής μελέτης, ιδιαίτερα κατά τις ημέρες γύρω από την εορτή της 8ης Σεπτεμβρίου.
Δεν πρόκειται για μία σύγχρονη σύνθεση ή για μία προσευχή γραμμένη ειδικά για κάποιο άρθρο. Είναι αυθεντικό λειτουργικό κείμενο της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η φράση με την οποία αρχίζει ο ύμνος μπορεί να γίνει και μία μικρή προσωπική υπενθύμιση της χαράς της ημέρας:
«Η γέννησίς σου Θεοτόκε, χαράν εμήνυσε πάση τη οικουμένη.»
