Η Μεγάλη Τετάρτη στέκει στο πιο λεπτό ίσως σημείο της Μεγάλης Εβδομάδας. Ο Χριστός βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στο Πάθος, και η Εκκλησία φέρνει μπροστά μας δύο πρόσωπα που στέκονται απέναντί Του με τελείως διαφορετικό τρόπο. Από τη μια η γυναίκα που πλησιάζει με μύρο, συντριβή και δάκρυα. Από την άλλη ο Ιούδας, που ανοίγει μέσα του τον δρόμο της προδοσίας. Έτσι η ημέρα αυτή γίνεται ημέρα βαθιάς αντίθεσης ανάμεσα στη μετάνοια και τη σκληρότητα της καρδιάς.
Το Γεγονός της Αλείψεως στη Βηθανία
Σύμφωνα με τους Ευαγγελιστές, ενώ ο Κύριος βρισκόταν στη Βηθανία, στην οικία του Σίμωνος του Λεπρού, προσήλθε μια γυναίκα που είχε ζήσει μέσα στην αμαρτία. Η γυναίκα αυτή, έχοντας πληροφορηθεί την παρουσία του Ιησού, αγόρασε ένα πολύτιμο αλάβαστρο δοχείο με μύρο νάρδου πιστικής, μεγάλης αξίας.
Απόσπασμα (Ματθ. 26, 12-13):
«Βαλοῦσα γὰρ αὕτη τὸ μύρον τοῦτο ἐπὶ τοῦ σώματός μου πρὸς τὸ ἐνταφιάσαι με ἐποίησεν. ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὅπου ἐὰν κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ, λαληθήσεται καὶ ὃ ἐποίησεν αὕτη εἰς μνημόσυνον αὐτῆς.»
Απόδοση
Διότι αυτή, χύνοντας αυτό το μύρο πάνω στο σώμα μου, το έκανε για να με προετοιμάσει για τον ενταφιασμό μου. Αλήθεια σας λέω, όπου κι αν κηρυχθεί αυτό το Ευαγγέλιο σε όλο τον κόσμο, θα αναφέρεται και αυτό που έκανε αυτή η γυναίκα, στη μνήμη της.
Διαβάστε & ακούστε το απόσπασμα από το Ιερό Ευαγγέλιο εδώ →
Η πράξη της εξελίχθηκε σε τρία στάδια:
1. Η Συντριβή: Έσπασε το αγγείο, δηλώνοντας ότι η προσφορά της προς τον Θεό είναι ολοκληρωτική και δεν επιδέχεται επιστροφή.
2. Η Άλειψις: Έχυσε το μύρο στην κεφαλή και στα πόδια του Κυρίου, πράξη που στην ιουδαϊκή παράδοση προοριζόταν για τους βασιλείς ή για την προετοιμασία των νεκρών.
3. Η Μετάνοια: Με τα δάκρυά της έπλυνε τα πόδια Του και με τις τρίχες της κεφαλής της τα σκούπισε.
Ο Κύριος αποδέχθηκε τη χειρονομία αυτή ως σύμβολο του επικείμενου ενταφιασμού Του. Παρά τις αντιδράσεις ορισμένων Μαθητών για τη δαπάνη, ο Χριστός την δικαίωσε, τονίζοντας ότι η αγάπη που επέδειξε υπερβαίνει κάθε τυπική κοινωνική φιλανθρωπία.
Η Συμφωνία της Προδοσίας
Στον αντίποδα της πνευματικής ευωδίας, ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, υποκινούμενος από το πάθος της φιλαργυρίας, αποχωρεί από τη συνοδεία του Κυρίου. Μεταβαίνει στους Αρχιερείς και τους Γραμματείς της Ιερουσαλήμ, οι οποίοι αναζητούσαν ευκαιρία να συλλάβουν τον Ιησού χωρίς να προκαλέσουν την αντίδραση του λαού.
Ο Ιούδας έθεσε το ερώτημα της συναλλαγής: «Τί θέλετέ μοι δοῦναι, καὶ ἐγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν;». Η συμφωνία κλείστηκε στα «τριάκοντα αργύρια», ποσό που αντιστοιχούσε στη θεσμοθετημένη αποζημίωση για τον θάνατο ενός δούλου. Από εκείνη τη στιγμή, ο Ιούδας έπαψε να είναι Μαθητής και κατέστη «προδότης», αναζητώντας τον χρόνο και τον τόπο που ο Κύριος θα ήταν μόνος, ώστε να Τον παραδώσει στους εχθρούς Του.
Η Εκκλησία φέρνει αυτά τα δύο γεγονότα μαζί όχι για να δημιουργήσει απλώς δραματική αντίθεση, αλλά για να δείξει πώς η ίδια παρουσία του Χριστού μπορεί να γίνει για άλλον αφορμή μετανοίας και για άλλον αφορμή πτώσεως. Η γυναίκα προσφέρει ό,τι έχει. Ο Ιούδας αρχίζει να μετρά την αξία της προδοσίας. Η μία σπάει το δοχείο του μύρου. Ο άλλος σφραγίζει τη συμφωνία με τα αργύρια.
Αυτό είναι ίσως και το βαθύτερο μήνυμα της Μεγάλης Τετάρτης. Η σωτηρία δεν είναι θεωρία ούτε κάτι που συμβαίνει μηχανικά. Ο άνθρωπος στέκεται ελεύθερα απέναντι στον Χριστό. Μπορεί να Τον πλησιάσει με δάκρυα και να βρει έλεος. Μπορεί όμως και να κλείσει την καρδιά του, ακόμη και αν βρίσκεται κοντά Του. Για αυτό η ημέρα αυτή δεν είναι μόνο συγκινητική. Είναι και αποκαλυπτική.
Η Υμνολογία της Ημέρας
Το κεντρικό υμνολογικό γεγονός της ημέρας είναι το ιδιόμελο της Μοναχής Κασσιανής, το οποίο συνοψίζει το θεολογικό νόημα της Μεγάλης Τετάρτης.
Το Τροπάριο της Κασσιανής
«Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις περιπεσοῦσα γυνή, τὴν σὴν αἰσθομένη Θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν, ὀδυρομένη, μύρα σοι πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει...»
Μετάφραση & Νόημα:
Κύριε, η γυναίκα που υπέπεσε σε πολλές αμαρτίες, επειδή αισθάνθηκε τη Θεότητά Σου, πήρε τη θέση των μυροφόρων και με θρήνο Σου προσφέρει μύρα πριν από τον ενταφιασμό Σου. Η γυναίκα δεν βλέπει στον Ιησού έναν διδάσκαλο, αλλά τον ίδιο τον Θεό, γι' αυτό και Του προσφέρει λατρεία που αρμόζει σε Θεό.
«...δέξαι με τὰς πηγὰς τῶν δακρύων, ὁ ταῖς νεφέλαις διεξάγων τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ· κάμφθητί μοι πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας, ὁ κλίνας τοὺς οὐρανοὺς τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει.»
Μετάφραση & Νόημα:
Δέξου τις πηγές των δακρύων μου, Εσύ που ανεβάζεις το νερό της θάλασσας στα σύννεφα. Λύγισε μπροστά στους στεναγμούς της καρδιάς μου, Εσύ που χαμήλωσες τους ουρανούς με την απερίγραπτη συγκατάβασή Σου. Εδώ προβάλλεται η αντίθεση μεταξύ της παντοδυναμίας του Θεού και της ταπεινώσεώς Του να ακούσει μια συντετριμμένη καρδιά.
Θεολογική Σύνοψη
Η Μεγάλη Τετάρτη διδάσκει ότι η σωτηρία είναι ζήτημα προαιρέσεως. Η Εκκλησία προβάλλει την πόρνη ως παράδειγμα «θεραπευμένης» ψυχής μέσω της μετάνοιας, και τον Ιούδα ως παράδειγμα «ασθενούς» ψυχής που αρνήθηκε τη θεραπεία.
Το απόγευμα της ημέρας αυτής, η τέλεση του Μυστηρίου του Ιερού Ευχελαίου προσφέρει στους πιστούς την ίαση των ψυχικών και σωματικών πληγών. Με το άλειμμα του αγιασμένου ελαίου, ο πιστός καλείται να μιμηθεί τη γυναίκα του Ευαγγελίου: να «αλείψει» τον Κύριο με τη δική του μετάνοια, ώστε να αξιωθεί να παρακάτσει στο Δείπνο της Μεγάλης Πέμπτης όχι ως προδότης, αλλά ως συνδαιτυμόνας της Βασιλείας.
Η συμμετοχή των πιστών | Μεγάλη Τετάρτη: Η Ίαση της Ψυχής
- Το Απόγευμα: Τελείται το Μυστήριο του Ιερού Ευχελαίου. Ο πιστός χρίεται με το αγιασμένο έλαιο για τη θεραπεία ψυχής και σώματος.
- Το Βράδυ: Ψάλλεται ο Όρθρος της Μ. Πέμπτης με το Τροπάριο της Κασσιανής.
- Νηστεία: Αυστηρή νηστεία.
Μπορείτε να βρείτε Μοναστηριακές Σαρακοστιανές Συνταγές εδώ → - Εθιμοτυπία: Σε πολλές περιοχές, οι πιστοί πηγαίνουν στο Ευχέλαιο αλεύρι, το οποίο αργότερα χρησιμοποιείται για τα τσουρέκια ή το πρόσφορο.
